Rynek zajmuje centralne miejsce dawnego średniowiecznego miasta Bielsko. Plac ma kształt prostokąta nachylonego ku wschodowi; z każdego narożnika wychodzą dwie ulice w kierunku równoleżnikowym i południkowym. Zarówno cały układ urbanistyczny, jak i poszczególne kamienice przyrynkowe wpisano do rejestru zabytków.
Jak powstał rynek w Bielsku-Białej?
Początki Rynku wiążą się z lokacją miasta na prawie niemieckim w początkach XIV wieku; pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1312 roku. Wymiary placu i podział działek odpowiadały średniowiecznym wzorcom śląskim: pierwotnie mierzono go w sznurach i prętach, a po czterech stronach wytyczono wąskie, prostokątne parcelki dla domów mieszczan.
Z dawnego układu nie zachowały się wszystkie budowle. W XVI wieku przeprowadzono znaczną niwelację terenu, więc potwierdzenie lokalizacji m.in. pierwszego ratusza jest utrudnione. Na płycie odnaleziono relikty studni oraz fragmenty murów i drewnianych zbiorników wodnych datowanych na XVI wiek.
Co widać na płycie Rynku?
W centralnej części placu stoi fontanna z Neptunem, z której w stronę wschodnią biegnie sztuczny kanał o długości 15 m. Przy końcu kanału ustawiono podświetlaną makietę placu, a w ścianę fontanny wmontowano elektroniczny zegar kwadransowy. Fontanna i kanał są zwykle nieczynne zimą.
W południowo-zachodniej części umieszczono kopię XIX-wiecznego pomnika św. Jana Nepomucena; oryginał przeniesiono w latach 30. XX wieku do katedry św. Mikołaja. Na płycie eksponowane są dwie wystawy archeologiczne: fundamenty budynku identyfikowanego jako prawdopodobna waga miejska przykryte szkłem pancernym oraz kamienna studnia z XVII wieku. W zachodniej części wydzielono miejsce pod estradę na wydarzenia masowe.
Plac wyposażono w liczne elementy małej architektury i alejki drzew po północnej i wschodniej stronie, co współtworzy przestrzeń spotkań i wydarzeń kulturalnych.
Jaka jest zabudowa Rynku?
W pierzejach dominują murowane kamienice o cechach klasycystycznych z końca XVIII i pierwszej połowy XIX wieku. Budynki są jedno- lub dwupiętrowe, najczęściej trójosiowe, z przelotowymi sieniami i świetlikami. Do czasu pożaru z 1808 roku wszystkie kamienice miały podcienia; podcienia przywrócono jedynie w zachodniej pierzei podczas odbudowy po katastrofie z końca XX wieku.
Wybrane kamienice noszą ślady różnych epok i funkcji: nr 1 pełnił kiedyś funkcję domu cechowego, nr 4–5 powstała w stylu neorenesansowym i po zawaleniu w 1998 roku została odbudowana w 2004 roku, nr 6 to budynek neobarokowy z 1892 roku, a nr 11–12 to przykład architektury secesyjnej z 1912 roku. Inne budynki pełniły funkcje ratusza, urzędu celnego, starostwa i poczty.
Jak wygląda rewitalizacja i obecne przeznaczenie?
Częściowa degradacja Rynku nastąpiła w drugiej połowie XX wieku; jednym ze symboli tego okresu była katastrofa budowlana zawaleniu kamienicy nr 4–5 w 1998 roku. Prace rewitalizacyjne rozpoczęto w 2002 roku. Pierwszym etapem była odbudowa zachodniej pierzei i przywrócenie podcieni, a następnie przebudowa płyty placu z przywróceniem pomnika św. Jana Nepomucena oraz wyeksponowaniem reliktów archeologicznych.
Do roku 2022 przeprowadzono remonty konserwatorskie praktycznie wszystkich kamienic otaczających Rynek. Rewitalizacja zmieniła charakter placu i przyczyniła się do wzrostu jego znaczenia jako przestrzeni kulturalnej i rozrywkowej miasta.



Informacje praktyczne
- Adres: Rynek 28, 43-300 Bielsko-Biała — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (394 opinie)