Kontakt
Teraz Poniedziałek, 16 listopada 2026

Najem okazjonalny czy zwykły – który wybrać i na co zwrócić uwagę?

Rozwój miasta Adam Baran 5 min czytania

Miniature wooden house with keys and contract symbolizing real estate transactions.
Zdjęcie: Atlantic Ambience / Pexels

Jeśli jesteś prywatnym właścicielem obawiającym się ryzyka najemcy – wybierz najem okazjonalny, jeśli zależy ci na prostocie i łatwiejszym znalezieniu najemcy – wybierz najem zwykły.

Poniżej szybkie porównanie najem okazjonalny czy zwykły:

Kryterium Najem okazjonalny Najem zwykły
Ochrona prawna Silniejsze zabezpieczenie wynajmującego dzięki notarialnemu oświadczeniu i możliwości szybszej egzekucji Mniejsza ochrona wynajmującego przy problemach z opróżnieniem lokalu
Formalności Więcej formalności – akt notarialny, wskazanie lokalu zastępczego, zgoda właściciela tego lokalu Prostsza procedura – często wystarcza pisemna umowa
Czas trwania Pisemna umowa na czas określony, maks. 10 lat Może być czas określony lub nieokreślony
Koszty Koszt aktu notarialnego i ewentualne opłaty dodatkowe – orientacyjnie niewielkie Brak obowiązku notarialnego – niższe koszty początkowe
Kto może stosować Osoby fizyczne będące właścicielami, nieprowadzące działalności w zakresie najmu Osoby fizyczne i podmioty prowadzące działalność
Procedura odzyskania lokalu Szybsza egzekucja na podstawie aktu notarialnego po nadaniu klauzuli wykonalności W praktyce dłuższy proces sądowy i komorniczy
Zgłoszenia podatkowe Wynajmujący musi dokonać zgłoszenia najmu do US Obowiązek podatkowy dotyczy obu form tak samo – wybór sposobu rozliczenia należy do wynajmującego

Prawo i podatki

Kto może zawrzeć najem okazjonalny?

Umowę najmu okazjonalnego może zawrzeć właściciel będący osobą fizyczną, który nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie najmu, najem okazjonalny dotyczy wyłącznie lokali mieszkalnych (odwołanie do art. 19a–19e ustawy o ochronie praw lokatorów).

Wyjaśnienie prawne

Najem zwykły reguluje Kodeks cywilny (art. 659 i nast.) i ustawa o ochronie praw lokatorów, natomiast najem okazjonalny ma szczególne wymogi wskazane w art. 19a–19e tej ustawy. Praktyczne konsekwencje to obowiązek formy pisemnej i dodatkowe załączniki przy najmie okazjonalnym. Brak wymaganych elementów powoduje, że umowa traktowana jest jak zwykły najem.

Koszty najmu okazjonalnego

Orientacyjne koszty notarialne związane z aktem o poddaniu się egzekucji wynoszą zwykle około 200–400 zł. Taryfy notarialne ulegają zmianom. Prawo nie narzuca, kto płaci notariusza – często wynajmujący pokrywa koszt, ale to przedmiot negocjacji. Wybór umowy nie determinuje sposobu opodatkowania. Do rozliczenia przychodów z najmu stosuje się ryczałt lub zasady ogólne. Przed rozliczeniem powinieneś skonsultować się z doradcą podatkowym.

Formalności i kroki do zawarcia najmu okazjonalnego

Przygotuj umowę i załączniki według kolejności poniżej:

  1. Przygotuj pisemną umowę najmu na czas określony – wpisz adres, wysokość czynszu, okres najmu (maksymalnie 10 lat), zasady płatności i wysokość kaucji.
  2. Zadbaj o notarialne oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji – najemca składa oświadczenie w formie aktu notarialnego, które daje podstawę do przyspieszonej egzekucji, bez tego dokumentu umowa nie będzie najmem okazjonalnym.
  3. Uzyskaj wskazanie lokalu zastępczego i zgodę właściciela tego lokalu – najemca musi wskazać adres, gdzie zamieszka po opuszczeniu lokalu, a właściciel tego lokalu powinien wyrazić zgodę (zgoda może wymagać poświadczenia podpisu).
  4. Powinieneś dokonać zgłoszenia najmu do US w terminie 14 dni od rozpoczęcia najmu. Zgłoszenie zawiera podstawowe dane o stronach i okresie najmu.
  5. Przechowuj dowody i sporządź protokół zdawczo-odbiorczy – dołącz akt notarialny, oświadczenia, potwierdzenia opłat i protokół określający stan lokalu.

Kilka praktycznych uwag:

  • Powinieneś upewnić się, że umowa jest na czas określony. Umowa na czas nieokreślony nie może być najmem okazjonalnym.
  • Powinieneś upewnić się, że akt notarialny obejmuje oświadczenie o poddaniu się egzekucji. Brak tej formy unieważni status "okazjonalny".
  • Powinieneś upewnić się co do zgody właściciela lokalu zastępczego i jej formy.
  • Powinieneś ustalić na piśmie, kto pokrywa koszty notariusza.

Kiedy wybrać którą formę – scenariusze?

Krótki zbiór typowych sytuacji i rekomendacji:

  • Pierwszy wynajem osobie nieznanej – wysoki poziom ryzyka, rekomendacja – wybierz najem okazjonalny dla większego zabezpieczenia.
  • Najem długoterminowy dla znajomej rodziny lub stałego najemcy – niższe ryzyko i chęć upraszczania formalności, rekomendacja – wybierz najem zwykły.
  • Krótkie kontrakty 6–12 miesięcy – ważna jest szybkość procedury, rekomendacja – rozważ najem okazjonalny, jeśli możesz zapewnić lokal zastępczy.
  • Najemca zagraniczny bez powiązań w Polsce – trudność w wskazaniu lokalu zastępczego, rekomendacja – rozważ najem zwykły.

Typowe pułapki i negocjacyjne wskazówki dla wynajmującego

Na co uważać i co dodać do umowy jako element negocjacji:

  • Pułapka – brak aktu notarialnego – jeśli go nie ma, umowa nie ma charakteru okazjonalnego. Przed podpisaniem powinieneś potwierdzić formę oświadczenia.
  • Pułapka – problemy z uzyskaniem zgody właściciela lokalu zastępczego – jeśli jej nie uzyskasz, rozważ zwykły najem.
  • Negocjacyjna wskazówka – ustal na piśmie, kto pokrywa koszty notariusza – wpisz to do umowy jako element porozumienia.
  • Praktyczny zapis – dołącz protokół zdawczo-odbiorczy opisujący stan lokalu przy przekazaniu, aby uniknąć sporów przy zakończeniu najmu.

Praktyczna lista kontrolna (do druku)

Elementy do sprawdzenia przed podpisaniem umowy:

Najem okazjonalny – umowa pisemna na czas określony (≤10 lat). Najem zwykły – forma umowy (pisemna zalecana dla klarowności).

Najem okazjonalny – akt notarialny o poddaniu się egzekucji. Najem zwykły – zapisy o wypowiedzeniu i terminach.

Najem okazjonalny – wskazany lokal zastępczy i zgoda właściciela. Najem zwykły – dane kontaktowe najemcy i zabezpieczenia płatności.

Najem okazjonalny – zgłoszenie najmu do US w 14 dni. Najem zwykły – sposób rozliczenia podatkowego.

Najem okazjonalny – protokół zdawczo-odbiorczy. Najem zwykły – wysokość i warunki kaucji.

Najczęstsze pytania

Kto płaci za akt notarialny?
Prawo nie narzuca, kto płaci za akt notarialny – to kwestia negocjacji między stronami. W praktyce często wynajmujący pokrywa koszt lub strony dzielą wydatki.
Jakie są minusy najmu okazjonalnego?
Do wad najmu okazjonalnego należą większe formalności i obowiązek wskazania lokalu zastępczego. Najemca może stawiać opór przed podpisaniem aktu notarialnego. Procedury bywają trudne, gdy najemca nie ma kontaktów w kraju.
Czy najem okazjonalny mogą stosować firmy?
Nie – najem okazjonalny jest przeznaczony dla właścicieli będących osobami fizycznymi i nie stosuje się go, gdy wynajmujący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu.
Czy wybór umowy wpływa na podatki?
Wybór umowy nie determinuje formy opodatkowania, do obu form stosuje się zasady rozliczania przychodów z najmu. Przed wyborem formy rozliczenia skonsultuj się z doradcą podatkowym. Jeśli chcesz większego bezpieczeństwa: przygotuj dokumenty do najmu okazjonalnego i umów wizytę u notariusza, jeśli zależy ci na prostocie i dostępności najemców – przygotuj umowę zwykłą i ustal jasne warunki płatności i wypowiedzenia.

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Adam Baran

Nazywam się Adam Baran i w redakcji bielskozbliska.pl prowadzę sekcję Rozwój miasta. Śledzę rynek pracy, nieruchomości i inwestycje w Bielsku-Białej — od nowych biurowców po to, jak zmieniają się kolejne dzielnice.

Czytaj również